Zibertestu eraginkorrak egiteko zenbait gomendio

Multimedia komunikazioan mezua euskarrira egokitzeko beharraz.

Sareak hankaz gora jarri du komunikazioaren mundua baita testuak egiteko modua ere. Hipertestuak, multimediatasunak eta elkarreragiteak izugarri handitu dituzte produktu bat egitean dituzun aukerak eta zibertestuek hainbat elementu izan behar dituzte ezaugarri horiek aprobetxatzeko. Zentzu horretan, sekulako garrantzia hartu dute bi osagaiek; kotestua eta testuingurua. Alde batetik, testua fisikoki non kokatuko dugun ete gure erabiltzaileen perfil soziolinguistikoa zein den bestetik. 

Idazten hasterako orduan, garrantzitsua da xedea zehaztea. Hau da, gure produktuaren helburua zein izango den finkatzea;  informatzea, irakastea, pertsuaditzea, entretenitzea…Gauzak horrela, informazio hutserako egokia izan daitekeen hizkera adibidez, desegokia izan daiteke entretenitzeko. 

Audientzia bat aurreikustea ere ezinbestekoa da, baita haren inguruko erabaki soziolinguistikoak hartzea ere. Soslaia ez da berdina izango Lekeitioko zaharrentzat edo Laudioko gazteentzat, ezta ikasketak dituzten lagunentzat zein ez dituztenentzat… Beraz egokitasuna bilatu behar da egoera bakoitzerako. Izan ere, audientziaren profila ezagutzea eta haren hizkuntza gaitasunak zein diren jakitea ezinbestekoa da estrategia bat planteatzerako orduan. Audientziaren hizkera erabiliz gero, jendea harrapatuko duzu. Hitzek esanahi morfosintaktikoaz aparte, badutelako alderdi emozional bat.

Erabiltzaileek sarean duen portaera ere kontuan hartu behar da. Erabiltzailea internetera konektatzen denean, informazio fluxu erraldoi baten aurrean aurkitzen da. Kazetaritza digitalean garrantzitsua da, beraz, gurera ekartzeko titular deigarriak izatea. Gehienetan gainera, denbora gutxian informazio asko kontsumitzen du. Horregatik, komenigarria da testu laburrak jartzea eta informazio gehigarria hipertestua erabiliz eta estekak jarriz txertatzea. Ekarreragitean, berriz, hizkuntza informala nagusitu da erabiltzaileen artean. SMS, Chat… eraginez idatzizko eta ahozko hizkuntzaren mugak ezabatu dira. Dena den, maila informalean gabeziak ere agerian geratzen dira: erderakiko menpekotasuna, erabilera okerrak… Hori dela eta, sekulako garrantzia hartu dute hizkera eta erregistroek.

Horrez gain, zibertestuek badituzte euren berezitasunak irrati, telebista eta paperezko prentsarekin alderatuta. Multimedia izateak, hasiera batetik baldintzatzen du testua egiteko modua. Izan ere, dokumentazio lanetik hasita  pentsatu behar duzu multimedia izateak eskeintzen dizun euskarri aniztasun horretan. Interneti esker mezu batean testu idatzia, audioak, irudi estatikoak, bideoak eta infografiak izan ditzakeguko. 

Hori dela eta, produktuaren diseinua konplexuagoa da eta adi begiratu behar diogu  kotestuari; testua zein ingurutan txertatu behar dugun eta elementuak (bideoak, audioak, infografiak) nola enkajatu behar ditugun.  Gauzak horrela, egitura integratuak osa ditzakegu edo justatposizioan egon daitezke.

Sarerako formatu berriak sortzean, aurretik aipatutako ezaugarri guztiak bete behar ditugu komunikazioan eraginkorrak izateko eta gure ziber testuak eratzean euskararen kalitatea bermatzeko. Beti ere, hipertestuak, multimediatasunak eta elkarreragiteak eskaintzen dizkigun aukerak aprobetxatuz.

 

Armiarmak euskararen sare birtualari buruz

Atsegin dut armiarma sareen estetika batez ere goizaldean, ihintzaz estalirik daudenean. Gero eta handiagoak orduan eta ikusgarriagoak. Euskararen marasma birtualean ere badira harremanak ehuntzen dituzten armiama indartsuak eta euskara ikusgarri egiten dutenak internetako sare erraldoietan. Haietako batzuk, Luistxo Fenandez (sustatu.com), Ander Arbelaitz (argia.com), Hasier Etxebarria (zuzeu.com), Idurre Eskisabel (berria.info) Maite Goñi (euskaljakintza.com) eta Lontzo Sainz (eitb.com) , hizketan aritu zaizkigu "Euskararen komunitate birtualak: nola ehundu harreman sareak" mahainguruan.

Hauetako “armiarma” bakoitzak komunitate bat kudeatzen du, balizko euskararen komunitate birtuala izango litzatekeen sare handiagoa baten baitan. Balizkoa diot, interneten komunitate kontzeptua definitzen zailtasunak izan zituztelako bertan bildutakoek. Dena den, niri iritziz,  euskara erabiltzen duen internauta bakoitzak ehuntzen du sarea eta hori izan zen jardunaldian nagusitu zen ideietako bat; hau da, hizlari eta erabiltzaileengan zegoela ardura. Izan ere, Fernandezek eta Sainzek bat egin zuten internet tresna besterik ez dela eta hizlarien esku dagoela erabilpena adieraztean.

Ikuspegi baikorra izan zuen oro har mahainguruak eta Goñik eta Arbelaitzek euskararentzat momentu  aproposa zela azpimarratu zuten. Arbelaitzen iritziz, hizkuntza zaharkituaren zama kentzen ari da eta hori baieztatzen duen datuak eman zituen. "Munduan 6.000 hizkuntza ingurua daude, eta wikipedian sarrera gehien dituzten hizkuntzen sailakapenean euskara 43, hizkuntza da", esan zuen Argiako Kazetariak. 

Goñik  erronka honen aurrean prestatuta gaudela gaineratu zuen. Izan ere, gakoa euskarazko edukiak sortzean jarri zuen, web 2.0 oinarritutako filosofian edonor da informazioaren ekoizle eta horiek ekoizteak gainera erabiltzaileei nortasun digital bat eraikitzen laguntzen du Goñirez iritziz. Aritu, erabili baina batez ere soinua atera dira arrakasta izateko gakoak, baita hizkuntza gutxitu baten kasuan ere.

Dena den, izan ziren, jardunaldiei tonu ezkorragoa eman zioten gaiak ere, batez ere alor ekonomikoaren ingurukoak.  Izan ere, Fernandezek eta Eskisabelek bat egin zuten diru-kontuen zailtasunak aipatzean. "Euskarak ez dauka helburu komertzialik interneten”, esan zuen Fernandezek eta Eskisabelek kontsumitzaile birtualen eskasia gaineratu zuen. 

Alde batetik, etengabe formula berriak probatzearen garrantzia azpimarratu zuten internauta berriak eurenganatzeko baina bestetik diru laguntzen garrantzia aldarrikatu zuten eta puntu horretan parte hartzaile guztiak instituzio publikoei ardurak hartzeko eskatu zieten. Dena den, mozketen testuinguru honetan, oso ilun ikusten zuten denek ere epe laburrera etorkizuna.

Izan ere garrantzitsua da harremanak ehuntzen jarraitzeko baliabideak izatea gure armiarma intsektuak jan ez ditzaten, azken batean hauek gabe Internet bihurtu den marasma erraldoi honek euskararen komunitatea irentsi dezakelako.

Kausa-ondorio harremana: Sare sozialetan euskara sustatu, gazteen artean erabilera bermatzeko

Badira mila arrazoi sare sozialek euskarari egin diezaioketen ekarpena handia dela pentsatzeko.  Komunikazioak dimentsio berri bat hartu du sare sozialiei esker eta fenomeno berria izan arren, indarrez sartu dira gure bizitzetan. Beraz, garrantzitsua da euskarak bere lekua izatea panorama berri honetan eta horren bidez, euskaldunok  mundu zabalera edukiak zabaltzeko hizkuntza bihurtzea.

Horrez gain, bada beste arrazoi bat euskara sare sozialetan sustatzeko; kausa- ondorio harreman logikoa. Eusko Jaurlartizak argitaratutako "Euskara Hedabideetan" txostenaren arabera, gazteak dira lehenetsi beharreko adin taldea. Gainera, Euskal Herriko testuinguru soziolinguistikoa kontuan hartzen badugu, berehala ohartuko gara eurengan hazi dela elebitasuna gehien.  Adin talde honek sare sozialak erabat integratuta ditu bere egunerokoan eta hauetan euskararen erabilera gailenduko balitz, lorpen handia litzateke hizkuntzarentzat. Izan ere, ezin dugu ahaztu gazteak direla etorkizuna, baita hizkuntza batena ere. 

Dena den, puntu honetan ere ohiko komunikazioko patroi berberak errepikatzen dira. Nerabeek sare sozialetan ditzuten praktika linguistikoak aztertu dituzte esperientzia baten bidez, Soziolinguistika Klusterra eta Kultur Kabia-Topaguneak  eta emaitzak txosten batean dituzte: "Interneteko sare sozialak eta euskara txostena". Ondorio nagusietako bat da herrian eta etxean euskararen presentzia esanguratsurik ez duten nerabeek sare sozialetan euskara era sinbolikoan bakarrik erabiltzen dutela; agurrak idatzi, eskerrak eman… Gainera euskara batuan eta laburdurarik gabe egiten dute, eta hori ez da oso erosoa bat-bateko mezuetan. Testuinguru euskaldun batean bizi eta egunerokoan euskara erabiltzen dutenen artean, berriz, SMS idazkera gailentzen da baita euskaraz ere.

Era berean, garrantzitsua iruditzen zait euskal komunitatearentzat euskaraz izatea  teknologiak eskaintzen dituen tresnak; nabigatzaileak, office… Eskoletan aplikazioak euskaraz konfiguratuta badaude, errazagoa izango da gazteek euren etxeetan ere gauza bera egitea. Sare sozialetan gainera badira erabiltzaileei esker egindako lorpenak: Tuenti eta Facebook euskaratzea. Twitterrek ere gauza bera egin dezan martxan da kanpaina bat. Ekimen hori babesteko #basquetwitter hashtaga erabil dezakete tuiteroek.

Hizkuntza gutxitu batentzat erronka handia da unibertso digitalean komunitate indartsu bat sortzea baina gazteen artean erabilera bermatzen bada, arrakasta izango dugu mundu erreal zein birtualean.